تأثیر نگرانی بر سلامت بدن و ذهن: وقتی اضطراب، تنها یک احساس نیست

همه ما گهگاه نگران میشویم، اما آیا میدانستید که نگرانی مزمن میتواند تأثیرات ملموس و عمیقی بر سلامت جسمانی شما بگذارد؟ این فقط یک حالت ذهنی نیست؛ استرس و اضطراب مداوم، سیگنال های قدرتمندی به سراسر بدن شما ارسال میکنند و اگر کنترل نشوند، میتوانند به مرور زمان آسیب رسان باشند. درک این ارتباط قوی بین ذهن و بدن، اولین گام برای شکستن چرخه ی مضر نگرانی است.

واکنش جنگ یا گریز: سیستم هشدار باستانی بدن که گاه به دشمن سلامتی تبدیل میشود

وقتی نگران میشوید، بدن شما وارد حالت “جنگ یا گریز” میشود. این یک مکانیسم بقای قدیمی است که با ترشح هورمون هایی مانند کورتیزول و آدرنالین شما را برای رویارویی با یک تهدید فوری آماده میکند.

در این حالت، ضربان قلب و فشار خون افزایش مییابد، جریان خون به عضلات بزرگ هدایت میشود، عضلات منقبض میشوند، تنفس سریعتر میشود و حواس شما تیزتر میگردد.

مشکل زمانی شروع میشود که این سیستم هشدار فوق العاده، به دلیل نگرانیه ای ذهنی، افکار منفی و استرسهای روزمره (مثل فشار کار، مشکلات مالی یا روابط) مداوم روشن بماند. فعالسازی طولانی مدت این سیستم، بدن را در حالت تخلیه ی دائمی انرژی قرار داده و به سیستم های مختلف آن آسیب میزند.

تأثیرات نگرانی بر سیستم های مختلف بدن:

1. قلب و عروق خونی: فشار مداوم بر موتور بدن

نگرانی مزمن باعث میشود قلب شما به طور مداوم سختتر و سریعتر کار کند، درست گویی که دائماً در حال دویدن هستید.

این فشار مداوم میتواند به دیواره ی عروق خونی آسیب رسانده و منجر به التهاب شود.

با گذشت زمان، این شرایط خطر ابتلا به فشار خون بالا، تصلب شرایین (گرفتگی عروق)، بیماریهای قلبی و حتی سکته ی قلبی یا مغزی را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.

2. سیستم گوارش: مغز دوم تحت شعاع

ارتباط بین روده و مغز (محور روده-مغز) بسیار قوی است. به همین دلیل است که استرس و نگرانی اغلب مستقیماً روی معده و روده ها تأثیر میگذارد.

نگرانی میتواند حرکت و انقباضات روده را تغییر دهد، منجر به معده درد، نفخ، تهوع، اسهال یا یبوست شود.

همچنین میتواند ترشح اسید معده را افزایش دهد و احتمال ریفلاکس اسید (ترش کردن) یا تحریک معده را بیشتر کند.

برای افراد مبتلا به بیماری هایی مانند سندروم روده تحریکپذیر (IBS) یا بیماری التهابی روده، استرس میتواند به عنوان یک محرک قوی عمل کرده و علائم آنها را به شدت تشدید کند.

3. سیستم ایمنی: تضعیف خط دفاعی طبیعی

در کوتاه مدت، استرس میتواند سیستم ایمنی را تحریک کند. اما ترشح طولانی مدت هورمون کورتیزول، در نهایت اثر معکوس داشته و عملکرد سیستم ایمنی را سرکوب و تضعیف میکند.

این تضعیف به این معنی است که بدن شما در مبارزه با مهاجمان خارجی کارایی کمتری خواهد داشت.

در نتیجه، شما آسیب پذیری بیشتری در برابر ویروسها (مانند سرماخوردگی و آنفولانزا)، عفونت های باکتریایی و حتی روند کندتر التیام زخم ها خواهید داشت.

4. سیستم تنفسی: وقتی نفس کم میآورید

اضطراب و نگرانی معمولاً باعث تنفس سریع و کم عمق (هایپرونتیلیشن یا تنفس بیش از حد) میشود.

این نوع تنفس میتواند باعث سبکی سر، احساس تنگی نفس و حتی حملات پانیک شود.

برای افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای تنفسی مانند آسم یا بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)، استرس و نگرانی میتواند یک محرک قوی برای تشدید علائم و حملات تنفسی باشد.

5. سیستم عضلانی: انقباض دائمی و درد فراگیر

در حالت استرس، عضلات شما به طور غریزی منقبض میشوند تا از بدن در برابر آسیب محافظت کنند.

وقتی نگرانی مزمن است، این انقباض عضلانی نیز به صورت مداوم ادامه مییابد.

این انقباض دائمی میتواند منجر به سردردهای تنشی مکرر، درد و خشکی در ناحیه شانهها و گردن، کمردرد و بدن درد عمومی شود. بسیاری از دردهای مزمن عضلانی-اسکلتی ریشه در استرس و اضطراب دارند.

6. سلامت ذهنی و شناختی: چرخهی معیوب

نگرانی دائمی، پیشدرآمد و علامت اصلی اختلالات اضطرابی است.

این حالت میتواند خطر ابتلا به افسردگی را به دلیل خستگی ذهنی و احساس درماندگی افزایش دهد.

از نظر شناختی، نگرانی مداوم منابع ذهنی را تخلیه میکند و میتواند بر حافظه، تمرکز، قدرت تصمیم گیری و توانایی انجام کارهای پیچیده تأثیر منفی بگذارد و یک چرخهی معیوب ایجاد کند.

چگونه چرخه ی مضر نگرانی را متوقف کنیم؟ راهکارهای عملی

خبر خوب این است که بدن توانایی فوق العاده ای برای التیام و بازگشت به تعادل (هومئوستاز) دارد. با مدیریت فعال نگرانی، میتوانید بسیاری از این اثرات فیزیکی را کاهش داده یا معکوس کنید. برخی راهکارهای مؤثر و مبتنی بر علم عبارتند از:

شناسایی و نام گذاری محرکها: از خود بپرسید: “الان دقیقاً از چه چیزی نگرانم؟” نوشتن نگرانی ها میتواند به عینی تر کردن و کاهش قدرت آنها کمک کند.

تمرینات ذهن آگاهی و مدیتیشن: این تمرینات شما را آموزش میدهند تا بدون قضاوت، در لحظه حال حاضر باشید و از چرخه ی افکار آینده نگر یا گذشته نگر خارج شوید. حتی ۱۰ دقیقه در روز میتواند به آرام کردن سیستم عصبی کمک شایانی کند.

فعالیت بدنی منظم: ورزش طبیعی ترین و موثرترین روش برای کاهش هورمونهای استرس و آزاد کردن اندورفین (هورمونهای احساس خوب) است. پیاده روی تند، دویدن، یوگا یا هر فعالیتی که شما را به حرکت وامیدارد، مفید است.

تغذیهی سالم و خواب کافی: بدنِ خسته و دچار سوءتغذیه، در برابر استرس آسیب پذیرتر است. مصرف متعادل، کاهش قند و کافئین، و اولویت دادن به خواب باکیفیت ۷-۹ ساعته، پایه ی اساسی مقاومت در برابر استرس است.

صحبت کردن و ارتباط اجتماعی: به اشتراک گذاشتن نگرانی ها با دوست مورد اعتماد، خانواده یا یک مشاور یا رواندرمانگر حرفهای میتواند بار آنها را سبکتر کند. احساس حمایت اجتماعی یک ضربه گیر قوی در برابر استرس است.

محدود کردن مصرف محرکها: کافئین و نیکوتین میتوانند علائم فیزیکی اضطراب (مانند تپش قلب) را تشدید کنند. الکل نیز یک افسردگر است و میتواند در درازمدت اضطراب را بدتر کند.

تکنیکهای آرامسازی: تمرینات تنفس عمیق دیافراگمی، شل کردن پیشرونده ی عضلات، یا گوش دادن به موسیقی آرامبخش میتوانند به سرعت پاسخ جنگ یا گریز را خنثی کنند.

سخن پایانی، تأثیر نگرانی بر سلامت بدن و ذهن

نگرانی بیش از حد، تنها یک مشکل روانی نیست؛ یک بار فیزیکی واقعی بر قلب، عروق، سیستم ایمنی، گوارش و تمامی ارگانهای بدن شما تحمیل میکند. با آگاهی از این ارتباط قدرتمند ذهن و بدن و اقدام عملی برای مدیریت استرس، میتوانید گامی بزرگ به سمت سلامت کلی تر، انرژی بیشتر و زندگی باکیفیت تر بردارید. اگر احساس میکنید نگرانی بر زندگی و سلامت شما مسلط شده و به تنهایی قادر به مدیریت آن نیستید، مشورت با یک پزشک عمومی یا متخصص سلامت روان، نه نشانهی ضعف، که نشانه ی خردمندی و مسئولیت پذیری نسبت به سلامتی خود است.

مشاوره روانشناسی آنلاین؛ معرفی سایت روانشناس تو

.

.

.

انتهای مطلب.

دسته‌بندی‌ها: مجله سلامت